Tweetalig opvoeden, doe dat maar niet!

In November mocht ik een gastblog schrijven voor een inspirierende moeder! Heel leuk is om te weten dat zij een Nederlandse is die in Duitsland woont met haar gezin, wij hebben, zeg maar de plekken gewisseld. Ik als Duitse in Nederland, zij als Nederlandse in Duitsland. Eveline schrijft blogs over het moeder zijn, bijkomende dilemma’s en geeft handige tips. Zeker het kijken waard! http://blog.bientje.com/

Hieronder mijn tekst die ook op haar site gepubliceerd is!


In 2015 ben ik moeder geworden van een dochter. Voor mijn partner en mij was direct duidelijk dat we tweetalig opvoeden. Mijn vriend zou de Nederlandse taal voor zijn rekening nemen en ik de Duitse taal. Logisch, dachten wij want hij is Nederlander en ik ben Duitse en we hebben familie in beide landen, dus de keuze was snel gemaakt. 

Alles wat we wisten over tweetalig opvoeden was van voordeel voor het kind. Maar voor ons was de voornaamste reden dat onze dochter haar familie in Duitsland en haar familie in Nederland moest kunnen verstaan. Dus handig als zij beide talen beheerst.

So far so good…

…totdat de verpleegkundige van het consultatiebureau op huisbezoek kwam. Op de dag van de afspraak was onze dochter anderhalve week oud en gierden de hormonen nog door mijn lijf. Ik voelde me niet op mijn gemak bij deze vrouw. Zij was stellig in haar mening en ik voelde weinig ruimte voor onze zicht op de zaken. Een aantal zaken bleven me bij uit het gesprek waarvan ik me niet kon voorstellen dat deze opvattingen nog als adviezen werden doorgegeven.

1. Voeden op verzoek is niet handig.
De baby’s moeten aan een ritme wennen; daar heb je later profijt van als je weer aan het werk gaat. Voed maar om … uur en … uur, nog een keer om … uur en de laatste keer voordat jezelf gaat slapen.
2. Het wiegje dat in de woonkamer staat moet weg. De baby kan beter boven in haar eigen bed liggen slapen, dan komt het beter tot rust. Hier staat de tv aan, je praat en er zijn altijd geluiden.
3. Tweetalig opvoeden, doe dat maar niet. Grote kans dat zij met een taalachterstand op school komt…

Tweetalig opvoeden was voor ons meer een feit dan een optie

Ik wist niet wat ik hoorde! – Tweetalig opvoeden, doe dat maar niet, grote kans dat ze met een taalachterstand op school terecht komt – “waaaaaaaat??? Maar ze moet toch ook met haar familie in Duitsland kunnen praten!?” – Ja, maar ze groeit hier op – “…” ik wist niet wat ik moest zeggen. Het huilen stond me nader dan het lachen. Deze vrouw zat bij ons met de beste bedoelingen, maar ik kon niet meer luisteren. Na haar bezoek ben ik in tranen uitgebarsten en twijfelde aan onze keuzes (heel even maar). Mijn vriend kon het direct naast zich neerleggen, hij gaf aan dat het wel hele bijzondere opvattingen waren. Nadat ik weer de controle over mijzelf had kwamen we tot de conclusie er niets mee te doen. Het past niet bij ons, dus we doen er niets mee.
Sinds ik wist dat ik zwanger was heb ik Duits gesproken met ons kindje in de buik, tweetalig opvoeden was voor ons meer een feit dan een optie.

Hoe noemde je ook alweer een “luier” in het Duits?

Sinds onze meid geboren is kwam ik erachter dat ik niet meer alle worden kende voor bepaalde zaken. – Hoe noemde je ook alweer een “luier” in het Duits? Oh ja “Windel” … maar dat klinkt niet echt goed … oh ja “Pampers” – En ga zo door… Maar dat liet ons niet weerhouden om tweetalig op te voeden.
In het begin hebben we de gesproken taal persoonsafhankelijk gemaakt. Mijn vriend Nederlands en ik Duits. Het wisselen van taal vond ik soms lastig, ik haalde Nederlands en Duits door elkaar. Immers spreek ik met mijn vriend en andere Nederlanders Nederlands. Dus als ik in gesprek was met onze dochter en dan weer overging naar Nederlands met mijn vriend, kon ik zo beide talen in een zin gebruiken. Handig is dat niet want het is belangrijk dat de kinderen een duidelijk verschil kunnen maken tussen de twee talen die ze leren. Als ik beide talen door elkaar haal wordt voor onze dochter het verschil niet duidelijk.

Ik begon letterlijk te vertalen

Mijn werk als gastouder heeft ook verwarrende situaties opgeleverd. Want ja, ik kan niet tegen onze dochter zeggen: “Ja das ist eine Lampe” en als een Nederlands kindje het ook “Lampe” noemt zeggen: “Nee dat is een lamp”. Ook nog eens woorden die relatief veel op elkaar lijken. Tijdens de lunch kon het ook best ingewikkeld worden. “Wat wil jij op je boterham? – Was willst du auf deinem Butterbrod? Zet je beker maar hoog op tafel – Setz deinen Becher mal hoch auf den Tisch.” Ik begon letterlijk te vertalen en dat klopt niet (altijd). Ook hier kon ik beide talen in een zin verwerken, niet handig dus.
Dit heeft ons doen overstappen naar situatie afhankelijk taalgebruik. Voor ons betekende dat ik Nederlands praat tijdens mijn werk als gastouder en Duits als ik vrij ben. Ik (wij) maak(en) bewuste keuzes en doordenken deze ook goed. Als wij merken dat een bepaalde keuze niet werkt zoeken we alternatieven om alsnog ons doel te bereiken. Dus ook hier.

Onze dochter kan zich redden in beide talen

Onze dochter is nu drie jaar oud, er is geen taalachterstand in het Nederlands geconstateerd (pfhuu, mazzel gehad) en zij kan zich prima verstaanbaar maken tijdens het spelen met haar Duitse neef. Dit is precies wat we wilden bereiken, dat onze dochter zich kan redden in beide talen. We hebben nooit meer iemand gehoord die zei dat tweetalig opvoeden in het nadeel van het kind zou zijn. Je moet duidelijke keuzes maken zodat je kind beide talen goed kan leren. Ik ben maar wat blij dat we de mening van de verpleegkundige van het consultatiebureau naast ons neer konden leggen.

Voordat je het weet gaan ze naar school…

Ik weet het nog als de dag van gisteren, ik was zwanger was van onze dochter en ik raakte aan de praat met een buurvrouw. We hadden het over kinderen en hoe snel alles gaat. “Geniet nog maar, voordat je het weet gaat de kleine naar school”. Even voor de zekerheid, dit zei ze toen ik nog zwanger was. Ik weet nog dat ik dacht “zo’n vaart zal het wel niet lopen”. De kleine moest immers nog geboren worden. Nou zo’n vaart liep het wel dus…

Een paar weken terug liggen we lekker met z’n drieën te luieren en valt er een brief van de gemeente op de deurmat. Een informatiebrief over scholen in de buurt, welke stappen te zetten zijn en dat het wel zin heeft om op tijd te kijken naar een passende school. Pfffffhuuuu… die komt even hard aan. Ons meisje is toch net pasgeboren. We leggen de brief aan de kant en kroelen lekker verder. Lekker onthaasten, zaterdag ochtend in ons nest.

Maar stiekem waren we er al een tijdje over scholen aan het praten. Welke schoolvorm vinden wij passend, wat vinden wij belangrijk aan een school, wat vinden we van de afstand naar de school enz. We hadden het er dus al over en ik moet zeggen, dat er toch enigszins sprake is van keuzestress. Van huis uit ben ik niet gewend om een “school te kiezen”. Bij ons in de stad hadden we twee scholen. Kinderen uit wijk A gingen naar school A en kinderen uit wijk B gingen naar school B. Klaar.

Gelukkig zijn mijn partner en ik het met elkaar eens over, hoe wij denken wat onze dochter nodig heeft. Ons eisenpakket was al in de maak, zeg maar. Aan de brief toegevoegd was een checklist, waarop je kunt letten bij het kiezen van een school. Allemaal nuttige tips van Loes, een landelijk opvoedsteunpunt. Maar 1 tip ontbrak. “Hoe voelt jouw kind zich op de school”.

Wij waren van plan om binnenkort bij een of twee scholen te gaan kijken en onze dochter willen we meenemen. Hoe reageert zij op de school, op het gebouw, op de mensen in het gebouw. Wat verteld zij er ons later over, hoe wordt er op haar gereageerd. Allemaal indicaties, vinden wij, of onze dochter er op de juiste plek zit. Niet alleen de weg naar school toe vinden wij belangrijk, ook wie haar weg op school begeleid en vanuit welke visie dat gebeurd.

Dus ja, de buurvrouw had gelijk; de tijd vliegt voorbij. Ik geniet het komende jaar nog maar even voordat ze naar school gaat. Ik vind het wel een behoorlijke stap, maar ik ben blij dat ik dit niet alleen hoef te beslissen en dat een van de medebeslissers onze dochter is… Ik weet dat zij mij kan laten zien wat haar plek is!